3. АРАБ САНЖЫРАСЫ



Илгерки арамей тилинде «араб» деген сөз «суусуз», «өсүмдүксүз», «чөл» же «чөлдүү жер» дегенди билдирген жана ошондон улам жарым арал гана эмес, анын тургундары да арабдар деп аталып калган. Байыркы заман тарыхында Араб жарым аралына топон суудан соң, Нух пайгамбардын уулу Сам отурукташып, анын урпактары көптөгөн урууларга тараганы баяндалат. Араб тарыхында, алардын санжырасы үч топко бөлүнүп каралат:

Жоголуп кеткен арабдарга Ад, Самуд, Тасм, Жадис, Имляк ж.б. уруулар кирген жана
алар тууралуу маалымат такыр жокко эсе;

Теги Йеменден чыккан таза кандуу арабдар Кахтандан (ибн Абир ибн Шалих ибн Ирфхашад ибн Сам ибн Нух) баштап каралат жана Кахтанийлер деп да аталат. Бул изилдөөдө андан тараган Химйар жана Кахлян урууларына көңүл бурулат;

Арабдашкан арабдар Исмаил пайгамбардын таза кандуу арабдар менен журуулган урпактары. Алар аднандар деген ат менен маалым. Бул эмгекте таза кандуу жана арабдашкан арабдар гана каралат.

 

                                                 Таза кандуу арабдар

Таза кандуу арабдар деп Йеменден чыккан жана тарыхында башка улуттар менен аралашпаган Химйардын Кудаа, Кахляндын Ляхм, Тай, Кинда, Азд уруулары айтылат. Алар Рим Мисрди 1 жана Шамды ээлеп, деңиз соодасы менен күн көргөн Йеменде жашоо оорлоп, саясий-экономикалык абалы кескин бүлгүнгө учураганда түндүккө – Араб жарым аралына көчкөн. Алардын көчүүсүнө өлкөнүн ичиндеги уруулар ортосундагы тирешүүлөр да таасирин тийгизген. Кээ бир булактарда Маариб дамбасында пайда болгон жаракалар да аларды көчүүгө аргасыз кылган делет. Ал уруулар алгач бир топ болуп көчүшкөн, Аравияга жеткен соң гана ар уруу өз алдынча тараган. Ляхм жана Жузам уруктары Наср ибн Рабиаанын жетекчилигинде Араб жарым аралын басып өтүп, Иранга чейин жеткен жана сасанийлер мамлекетинин батыш чек араларын коргоо шарты менен Персиянын вассалдыгын алып, ордосун Ирактын түштүгүндөгү Евфрат дарыясынын жээгиндеги Хийра шаарында негиздеген. Бул бийлик тууралуу алдыда сөз болот.

Таза кандуу арабдардын түндүккө отурукташуусу

 

Тай уругу кийинчерээк Тай тоолору деп аталган Ашжа жана Сальма тоолорунун боорлорунда отурукташып калган. Кинда уругу алгач Бахрейнди жердеген. Кийинчерээк Хадрамаутка, андан соң, Нэжжге отурукташкан жана ал жерде күчтүү, бирок көпкө созулбаган Кинда падышалыгын орнотууга жетишкен. Алардын урпактарын Нэжж арабдары дешкен.

Азд уругу Имран ибн Амр Музайкибтин жетекчилигинде алгач Йемендин ичинде жер которуп жашаган, кийинчерээк түндүккө көчүп, Аравияга жеткен соң, анын ар бир уулу уруу баштап, өз алдынча тараган. Сааляба ибн Амр Хижазды жердеген. Урпактары көбөйүп, Йасриб чөлкөмүнө чейин жеткен. Белгилүү Аус жана Хазраждар анын Хаарис аттуу уулунан тараган дешет. Жафн ибн Амр Шам тарапка көчүп, анын урпактары Дамасктан сексен чакырым аралыкта жайгашкан Жабий шаарында христиан динин тутунган, Византиянын вассалдыгындагы Гассанийлер (Шамга көчөөрдөн мурда, Хижазда отурукташкан Гассан кудугунун атынан) Шам бийлигин негиздешкен. Бул бийлик тууралуу да төмөндө сөз болот.

Хузаа деген ат менен таанымал Хаарис ибн Амрдын урпактары алгач Хижаздын батышын кезип жашаган. Кийинчерээк Журхум уруусун Меккеден кууп, чөлкөмдөгү бийликти толугу менен ээлөөгө жетишкен. Наср ибн Амр Тихаамага көчкөн жана андан тарагандарды Азд Шануа, ал эми Имран ибн Амр менен Оманга көчүп, ал жерге отурукташкандарды Азд Оман (Мухаммад Хадирий, «Мухадарат тарихуль-умам аль-Исламийа», 1/11–13.) дешет.

Таза кандуу арабдардын негизги санжырасы

 

Урматтуу окурман, эгер сизди «Улуу пайгамбардын ыйык жолу» китебинен алынган жогорудагы жана аны улаган алдыдагы маалыматтарды өлкөнүн  элетиндеги жана андан тышкарыдагы окурмандарга жеткирүүгө кызыксаңыз биз менен ушул  www.ajyke.kg сайты,  facebook.com/marstanbek  баракчасы жана www.ajyke@mail.ru почтосу аркылуу байланышсаңыз болот. Аллахтын динин жеткирүүдө ар бир мусулман колунан келген аракетин аябай жумшоого милдеттүү.

 

 

369 просмотров всего, 1 просмотров сегодня

Facebook комменттер

Коммент




Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *