34. ТАЛАК



Элде талак боюнча кайчы пикирлер көп. Көпчүлүк буга маани да бербейт. Талак – араб тилинген – ажырашуу — деген маанини билдирген сөз. Тагыраак айтканда жубайлар ажырашып жатканын ушул шарттуу сөз аркылуу башкара алышат. Мисалы, кээде аялына кыжырданган эри: «Талак койдум кете бер!» же  «Жолуңа түш сага үч талак койдум!» дегени жолугат. Негизи, ажырашуу ниетин ишке ашыруу үчүн «Талак» деген сөздү сөзсүз айтуунун кажети жок. Аялы менен орто ачылдыбы демек ал сөз айтылбаганына карабай талак түшө берет.

Исламда ажырашуу демилгеси же талак берүү укугу эрдин гана колунда. Бирок нике контрактында талак берүүгө аял да укуктуу болуп бекитилген болсо анын ашыкчылыгы жок. Андай кошумча каралбаган никелерде аялы ажырашуу укугун казыдан гана ала алат. Мисалы, эгер эри өзүнүн милдеттерин аткарбай жатканын аялы казыга далилдеп бере алса — казы өзүнүн укугу менен аялдын талабын аткара алат. Кээ бир учурларда аял эринен талакты – ажырашууну акчага сатып алса да болот. Мисалы, жөнү жок чатак чыга берген бүлөөдө жашоо – кыйноо менен тең. Ошондуктан бул кыйынчылыктан чыгуунун башка жолу жок болсо жана ажырашууга эри макул болбосо аялдын дагы бир укугу ажырашууну эрине акча же башка каражат берип  сатып алууга уруксаты бар. Албетте жаңжалдашып жатып, ооруп өлгөндөн көрө – жаңы турмуш куруу үчүн эркиндикти сатып алуу жакшыраак болоор.

Негизинен ажырашуу демилгеси колунда турган эр аны аялды кемсинтүү же коркутуу куралы катары колдонбошу керек. Анткени ажырашуу же үй бүлөөсүнөн ажырап калуу аялга эмоциалык жана материалдык да өтө эле оор тарткылык. Ошондуктан эри бул укугун чала-арада эле көтөрө берүүсү анын зөөкүрдүгү.

Ошондой эле, кээ бир эрлер аялдарын бир нерседен чектөө үчүн талакты убакыт же мейкиндик менен белгилешет. Мисалы, эри аялына: «Эгер сен бул жакка барчу болсоң сага – талак!» же «Эгер сен бул күнү бул ишти кылбасаң – талак!» деп шарт койгондору бар. Бул шариатты туура эмес түшүнгөндүк. Эркек аялын талактын күчү менен эмес, а жеке авторитети менен тарбиялоо керек.