УШАК



Бисмилляхир Рохманир Рохийм!

Ушак — адамдар ортосун бузуп, ынтымактын түркүктөрүнө доо кетирет. Ушак уятсыздыктан келип чыгат. Пайгамбарыбыз салаллаху алайхи ва саллам: «Бир тууганың жөнүндө ага жакпаган сөздөрдү айтуу -ушак»-деген. Демек, бирөөнүн жогунда ага жакпаган, аны капаланткан, анын физиологиялык өзгөчөлүктөрү, мүнөзү, мамилеси, үй-бүлөөсү ж.б. жөнүндө сөз кылуу – ушактоо же жамандоо деп айтылат.

Кураанда Аллах Таала: «… бири бириңерди жамандабагыла. Бирөөңөр өлгөн бир тууганыңардын этин жейт белеңер?! Силер жийиркенесиңер го!» — дейт. Пайгамбарыбыз салаллаху алайхи ва саллам кайсыдыр мүрзөнүн жанынан өтүп бара жатып, ал жердеги эки кабрды көрсөтүп: «Бул экөөнүн бири заара ушатканда шымынын багелегине чачыратып заара ушатса, а бири адамдар арасында чагымчылык кылып, сөз ташуу менен алектенгендиги үчүн азап тартышып жатат» — деген. Ибн Аббас: «Бирөөнүн кемчилигин айтаардан мурда өзүңдүн кемчилигиңди ойло» — дейт. Ага уйгаш кыргыздын: «Өзүнүн башындагы дөңгөчтү көрбөгөн бирөөнүн башындагы чөптү көрөт» — деген макалы адатта, ушакчылардын өздөрүнүн айыбы көп болооруна
ишаарат кылат. Ушак эл ортосундагы бейпилдикти бузгандыктан, ушакчынын сөзүнөн качкан жакшы жана аны угуу да күнөө. Кээ бирлер өздөрү байкабаган абалда ушакчыга өнөктөш болуп калат. Анткени алар же сүйлөнүп жаткан сөздүн ушак экенин баамдабай, а кээде жөн эле ушакчынын көңүлүн оорутпайын деп аны токтотпой уга бергендер.

Мухаммад ибн Кааб: «Момундун эң пас сапаттары — көп сөздүүлүк, сыр сактай албагандык жана ар ким менен макул боло бергендик» -деген. Момундун ушакчыга кулак салуу — ушакка макул болгону жана анын жайылуусуна жардам бергени. Ар дайым ушакчыны токтотуу жана сөздү жакшы жакка буруу зарыл. Эгер андай мүмкүнчүлүк жок болсо ал жерден кетип калган оң. Хасан аль- Басри: «Сага ушак ташыган сени да ушактайт» — дейт. Бул сөздөн улам ушакчы менен достошуу ары турсун, аны жек көрүү сунуш кылынат. Ошентип, айтылууга тыйуу салынган кемчиликтер — оозеки, жазма, белги же ишарат түрүндө аталып же жоктолгонуна карабай ушак дээлет.

232 просмотров всего, 1 просмотров сегодня

Facebook комменттер

Коммент




Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *