7-СУРОО



Элдин жашоосун оңдоо, аны туура багытта кармап туруу кимдерге аманат?           Алтынай Акбердиева, Самара, Орусия

 

Элдин жашоосу андагы коомдордон, алардын ички жана сырткы байланыштарынан көз каранды. Эл бир канча коомдордон туруусу ыктымал жана ошол эле учурда бир эл бир коом болуп калыптануусу да мүмкүн. Буга советтик коомчулук мисал боло алат. Ал доордо ар башка улуттардан турган элдердин союзу түзүлүп, бир коомдой жашаган. Кайра куруунун шарапаты менен Советтер союзу ыдырап, анын курамындагы республикалар эгемен мамлекеттерге айланып, өз алдынча түтүн булатып калышты. Алардын кээ бирөөлөрү өз элин бир коом катары кармап кала алса, башкалары сыртынан өз алдынча мамлекет катары кабыл алынганы менен ичинде, ар башка кызыкчылыктарды аркалаган бир канча коомдорго бөлүндү. Кыргызстан да жалпы конституция жана ага негизделген мыйзамдар менен уюшканына карабай, анын ишмердүүлүгү бири-биринен саясий, экономикалык жана башка кызыкчылыктары менен өзгөчөлөнгөн коомдордун өз ара келишиминен көз каранды мамлекетке айланды. Ал келишим сакталса туруктуулук, сакталбаса революция жүз берип, бийликке башка коом алдыңкылары келе берчү болду.

Келечекте Кыргыз республикасы чынында бир коом болуп түптөлсө гана өнүгүүгө бет алат. Коомду ар башка окууларда ар кандай түшүндүргөнү менен өзөгүндө тууганчылык, уруучулук, мекенчилдик же идеологиялык негизде түптөлүп, жалпы кабыл алынган мыйзамдар, эрежелер, түшүнүктөр жана алардын негизиндеги жалпы маанай менен жашаган биримдик катары караса болот. Ошого карабай идеологиялык негизде түптөлгөн коом гана чыныгы өнүгүүгө багыт ала алат. Коомду түшүнүүдө үй-бүлөөнү мисал катары караса болот. Үй-бүлөө эң алгачкы башталыштагы коомдун үлгүсү. Анда өз алдынча кабыл алынган эрежелер, түшүнүктөр үстөмдүк кылат жана аларга баш ийүү менен үй-бүлөө мүчөлөрү жалпы тынчтыкты камсыз кылышат.

Ошентип, ар кандай негизде түзүлгөн коомдордун ички бекемдиги жана сырткы таасирдүүлүгү анын мыйзамдарынын адилеттүүлүгүнөн, аткарылуусунан жана коом мүчөлөрүнүн маанайынан көз каранды. Ошондуктан, ар бир коом эң оболу ички мамилелерди бекемдөөгө умтулат. Тагыраак айтканда, жалпы эрежени бузгандарды жазалоо, коомдук байланыштардын бекемдигине доо кетирген жат пикирлерден сактануу, коомдук тартипти тан албагандарды жана аны бүлүндүргөндөрдү бөлүү (камоо) же кууп чыгуу сымал чаралар аркылуу коомдук жашоонун саламаттыгын камсыз кылууга умтулат. Коомдун өнүгүүсү анын эрежелеринин акыйкаттуулугунан, анын кынтыксыз аткарылуусун уюштурудан жана коом мүчөлөрүнүн ортосундагы талаштардын адилеттүү чечилүүсүнөн көз каранды.

Демек, коомдун саламаттыгы үчүн анын жашоосун уюштурган катмар – коомдун алдыңкылары жоопкер. Ал эми кыргыз коомчулугунун бир коомго айлануусу, бир мүдөөнү аркалоосу жана бир  маанайда болуусу үчүн эң оболу бүгүнкү алдыңкы катмар – кыргыз элитасы жоопкер. Андан соң ал катмарды бийликке жеткирген, ага өбөлгө түзгөн эл жоопкер. Бир сөз менен айтканда, ар бир эл өз жетекчисине татыктуу жана ал да коомдогу тынчтык, саламаттык жана өнүгүү үчүн жооп берет.

 

 

 

785 просмотров всего, 1 просмотров сегодня

Facebook комменттер

Коммент




Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *